تلفن : ۷۷۱۶۲۸۰۰ (۰۲۱)

شنبه الی پنجشنبه ۰۸:۰۰ الی ۲۰:۰۰

support-drsalamat
لوگو دکتر سلامت

ورزش در بیماران دیابتی

ورزش در بیماران دیابتی ,    منتشر شده در 152 روز پیش ,      بدون دیدگاه ,      239   پ       

مقدمه

دارا بودن فعالیت فیزیکی مناسب در کودکان از جنبه‌های مختلف اهمیت دارد. علاوه بر ارتقاء سلامت جسمانی و روانی کودکان در حال حاضر و در آینده، داشتن یک فعالیت فیزیکی برنامه ریزی شده (ورزش) سبب رشد و شکوفائی استعدادهای نهفته کودکان می‌شود. لذا برنامه ریزی مناسب برای شرکت کودکان و نوجوانان در فعالیت های ورزشی اهمیت ویژه ای دارد که این موضوع هم شامل کودکان سالم و هم بیمار می‌شود و هیچ کودک و نوجوانی را نباید به صرف داشتن بیماری از شرکت در فعالیت ورزشی منع نمود بلکه باید برنامه ورزشی متناسب با بیماری وی تنظیم گردد. آشنایی کم با شیوه درست تنظیم برنامه غذایی و دارویی کودکان دیابتی متناسب با نوع و شدت ورزش و نیز ترس از بروز عوارضی چون افت قند خون سبب محدودیت شرکت آنها در فعالیت‌های ورزشی و در نتیجه محروم شدن آنان از فواید ورزش می‌شود.

 

دیابت و تأثیرات آن

یکی از بیماری های مزمن دوران کودکان دیابت است . دیابت قندی اختلال نامتجانس( Heterogeneous) متابولیکی بوده و مشخصه آن افزایش قند خون است. اختلال اصلی در بیماران دیابتی نوع ۱، تخریب خود ایمنی سلول‌های پانکراس است که در نتیجه به کمبود انسولین می‌انجامد. اما اختلال اصلی در بیماران دیابتی نوع ۲، مقاومت انسولین است که در نتیجه به کاهش نسبی انسولین می‌انجامد. دیابت قندی در اندام‌های مختلف بدن مانند چشم، کلیه، عروق و اعصاب آثار زیان آوری را به همراه دارد و نیز با آسیب به سیستم اعصاب مرکزی و اختلال‌های شناختی مرتبط است. این بیماری با آتروفی هیپوکمپی و کل مغز، سکته  مغزی و  زوال عقل عروقی ارتباط دارد. مطالعات اپیدمیولوژیکی و بالینی به طور قوی، وجود ارتباط بین  دیابت و بیماری آلزایمر را نشان می‌دهد. در میان تعدادی از عوامل خطر عروقی مانند فشار خون بالا، بیماری قلبی و کشیدن سیگار، دیابت یکی از قویترین عوامل در گسترش بیماری آلزایمر است.

 

اثرات سودمند ورزش در دیابت

در مورد جایگاه ورزش در زندگی بیماران دیابتی نوع ۲ اتفاق نظر بیشتری وجود دارد درصورتی‌که اثرات ورزش در دیابت نوع ۱ کمتر روشن شده است. وجود این ابهامات از یک طرف و از طرف دیگر آشنایی کم با چگونگی تجویز ورزش به این بیماران، باعث می شود تا بهره کودکان دیابتی از مزایای شرکت در فعالیت‌های ورزشی محدود شود. هرچند زمینه بروز دیابت نوع ۲ در دوران کودکی و نوجوانی شکل می‌گیرد ولی با توجه به شیوع بالاتر دیابت نوع ۱ در دوران کودکی این مقاله به نقش ورزش در سلامت این بیماران و ارائه برنامه ورزشی مناسب برای آن‌ها می‌پردازد. فعالیت های هوازی قادرند پاسخ دهی به انسولین را در افراد عادی و افراد با تحمل گلوکز مختل افزایش دهند ورزش های هوازی فعالیت هایی هستند که گروه بزرگی از عضلات را با شدت کم تا متوسط و به گونه‌ای مستمر در فاصله زمانی انجام آنها، به کار می گیرند. دویدن آرام، دوچرخه سواری و شنا نمونه هایی از این گونه ورزش ها هستند. انجام فعالیت های هوازی علاوه بر کمک به کنترل وزن در کم کردن فشار خون، بهبود پروفایل لیپوپروتئین و آمادگی قلبی عروقی و تنفسی مؤثر هستند. مطالعات نشان داده است که مبتلایان به دیابت نوع ۱ ممکن است در سنین بلوغ دچار محدودیت حرکتی تحت بالینی زودرس در مفاصل محوری و بزرگ خود شوند. هرچند که اهمیت این مسئله و امکان پیشرفت آن در سنین بزرگسالی احتیاج به تحقیقات تکمیلی دارد. ولی می توان تمرینات کششی مناسب همراه با گرم کردن را در پیشگیری از آن مؤثر دانست. به غیر از فواید جسمی، اثرات روانی ورزش نیز برای کودکان دیابتی اهمیت دارد. امکان شرکت کردن بیماران در فعالیت های ورزشی درکنار همسالان خود باعث افزایش اعتماد به نفس آنها می‌شود و حضور در ورزش های دسته‌ جمعی درگسترس روابط مشترک، یادگیری کار گروهی، ایجاد انگیزه و شکل گیری شخصیت اجتماعی آنها مؤثر است.

 

نوع ورزش و شدت مناسب آن

برخی از فعالیت های ورزشی سبب تشدید مشکل بیماری مبتلایان به دیابت خواهد شد. بسیاری از عوارض دیابت ممکن است هیچ گونه نشانه ای نداشته باشد. بنابراین قبل از اقدام به هرگونه فعالیت ورزشی باید با پزشک مشورت کرد . به فرد دیابتی که زندگی غیر فعال داشته و تصمیم به شروع ورزش گرفته است باید توصیه کرد که ورزش را با کمترین شدت و مقدار آغاز کند و به تدریج در طی چند هفته تا چند ماه، مدت و شدت را زیاد کند. برای دوری جستن از نیاز به ایجاد تغییرات بزرگ در دوز انسولین و رژیم غذائی از روزی به روز دیگر، بهتر است که در صورت امکان برنامه ورزشی ورزشکار دیابتی دست کم چهار تا پنج روز از هفته را شامل شود. همانند افراد غیر دیابتی، در این افراد نیز شروع فعالیت ورزشی باید شامل دوره گرم کردن، تمرینات کششی و بعد از پایان ورزش، دوره سرد کردن باشد. برای گرم کردن پنج تا ده دقیقه فعالیت سبک هوازی (دو آرام، دوچرخه ثابت و… ) جهت آماده سازی عضلات، قلب و سیستم تنفسی استفاده می‌شود. بعد از آن پنج الی ده دقیقه عضلات تحت کشش آرام قرار می گیرند و سپس به فعالیت ورزشی اصلی پرداخته می شود. بعد از پایان تمرین ورزشی به مدت پنج تا ده دقیقه فعالیتی شبیه به دوره گرم کردن برای بازگرداندن تدریجی ضربان قلب به سطح قبل از ورزش انجام می شود.

 

زمان مناسب ورزش برای مبتلایان به دیابت

این که در چه زمانی از روز ورزش انجام شود اهمیت دارد، نه تنها به خاطر نوسان سطح انسولین در طول روز، بلکه به علت پائین بودن نیاز بدن به انسولین در زمان های خاصی از شبانه روز. زمان مناسب ورزش کردن باید با نظر پزشک باشد. پزشک بر اساس برنامه روزانه، رژیم غذایی و داروهای دیابت افراد مبتلا بهترین زمان ورزش را مشخص خواهد کرد. معمولاً برای افراد دیابتی ۱ تا ۳ ساعت پس از صرف غذا، مناسب ترین وقت برای ورزش است.  همیشه قبل از شروع ورزش، قند خون باید اندازه‌گیری شود. وقتی قند خون ناشتای شما بالای ۲۵۰ است یا قند خون بالای ۳۰۰ باشد یا مقدار زیادی کتون در ادرار دفع می‌شود، زمان مناسبی برای ورزش نیست و اگر ورزش صورت گیرد قند خون بالا خواهد رفت.

 

نتیجه‌گیری

– در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت نوع ۱، نه به منظور کنترل بهتر قند خون بلکه برای سود جستن از سایر فواید جسمانی ورزش مانند افزایش آمادگی قلبی – عروقی و تنفسی، بهبود پروفایل چربی ها و …، همچنین منافع روانشناختی ورزش و بازی کردن با همسالان و تکامل رشد اجتماعی، توصیه به شرکت در فعالیت های ورزشی لازم است.

– ورزش قند خون بالا را بالاتر و قند خون پایین را پایین‌تر می‌آورد.  بنابراین بهترین زمان ورزش،  زمانی است که از قند خون طبیعی برخوردار باشید.

– ورزش در کنار تغذیه مناسب و مصرف منظم دارو )قرص یا انسولین) سبب کنترل قند خون خواهد شد. یک فرد دیابتی باید با فراگیری آموزش لازم و به کمک کنترل روزانه قند خون و ادرار، بین فعالیت بدنی، غذا و داروی خود تعادل مناسب ایجاد کند تا نه تنها از افزایش قند خون خود جلوگیری کند بلکه مانع هیپوگلیسمی یا افت قند خون نیز شود.

شهین خاکی

کارشناس تربیت بدنی

مقالات پیشنهادی

  بدون دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *